Zagrożenia osuwiskowe

Zjawiska ruchów masowych możemy zdefiniować jako zespół ruchów grawitacyjnych, polegających na przemieszczaniu się w dół stoku powierzchniowych warstw skał, zwietrzeliny oraz gleby pod wpływem ich ciężkości.

W Polsce (także w Krakowie) najczęstszym efektem wymienionych zjawisk są osuwiska, ale również obrywy, spełzywania i spływy.

Osuwisko w rejonie ul. Sawiczewskich w Krakowie, dzielnica Swoszowice, 2010 r.

Spośród ogólnych przyczyn powstawania osuwisk wymienić należy oddziaływanie czynników zewnętrznych i wewnętrznych, jak również biernych i aktywnych, do których należą m.in.:

• wzrost wilgotności gruntu, spowodowany długotrwałymi opadami lub roztopami;
• podcięcie stoku w wyniku oddziaływania czynników naturalnych (erozja, abrazja) lub działalności człowieka;
• nadmierne obciążenie stoku, np. przez budownictwo lub też tworzenie nasypów;
• wibracje związane np. z pracami ziemnymi, ruchem samochodowym, eksplozjami;
• trzęsienia ziemi;
• elementy budowy geologicznej;
• geometria stoku*.

Postępujące zmiany klimatu, których skutkiem są coraz częstsze ekstremalne zjawiska pogodowe, jak np. deszcze nawalne czy ulewy, sprawiają, że zagrożenie osuwiskowe w Krakowie z roku na rok wzrasta. Dlatego tak ważne dzisiaj są odpowiedzi na pytania: gdzie w najbliższej przyszłości mogą ruchy osuwiskowe wystąpić, jaki może być ich zasięg przestrzenny oraz jakie w związku z tym podjąć działania, aby wyeliminować lub zredukować do minimum ewentualne zniszczenia, będące następstwem osuwisk.

Działania zmierzające do rozpoznania i oceny stanu zachodzących zagrożeń osuwiskowych na terenie Krakowa koordynuje Referat Geologii w Wydziale Środowiska, Klimatu i Powietrza Urzędu Miasta Krakowa.

*Źródło: Instrukcja opracowania Mapy osuwisk i terenów zagrożonych ruchami masowymi w skali 1:10 000; Ministerstwo Środowiska,  2008 r. ze zmianami.

Osuwisko w rejonie ul. Reduta w Krakowie, dzielnica Prądnik Czerwony, 2021 r.