Jak zwiększyć dostępność budynków mieszkalnych? Kraków rozmawia o nowych rozwiązaniach dla istniejącej zabudowy

Jak sprawić, aby starsze budynki mieszkalne lepiej odpowiadały na potrzeby mieszkańców? Czy nowoczesne technologie budowlane mogą pomóc w montażu wind oraz rozbudowie istniejących obiektów ?

O możliwości wykorzystania innowacyjnych rozwiązań w krakowskich zasobach mieszkaniowych rozmawiali przedstawiciele Urzędu Miasta Krakowa, spółdzielni mieszkaniowych oraz firm Mostostal Kraków S.A. i Schindler Polska Sp. z o.o. Spotkanie odbyło się 15 października 2026 r. w Urzędzie Miasta Krakowa i było okazją do wymiany doświadczeń, zaprezentowania nowych technologii oraz omówienia warunków ich zastosowania w praktyce.

Rozmowy nawiązywały do rezultatów projektu NEEST (NetZero Emission and Environmentally Sustainable Territories) w ramach którego analizowano możliwości transformacji energetycznej i modernizacji zabudowy miejskiej. Jednym z ważnych zagadnień związanych z przyszłością istniejących osiedli jest takie planowanie zmian, aby poprawiać komfort życia mieszkańców, zwiększać funkcjonalność budynków i jednocześnie uwzględniać potrzeby związane z efektywnością energetyczną oraz zrównoważonym rozwojem miasta.

Jednym z tematów spotkania było budownictwo modułowe zaprezentowane przez przedstawicieli firmy Mostostal Kraków S.A. Technologia ta polega na przygotowywaniu poszczególnych części budynku w hali produkcyjnej a następnie przewożeniu ich na plac budowy i łączeniu w całość. Dzięki temu prace mogą przebiegać równocześnie – w czasie gdy na miejscu przygotowywane są fundamenty, w hali produkcyjnej powstają gotowe moduły budynku. Takie rozwiązanie pozwala skrócić czas budowy, lepiej zaplanować prace i  ograniczyć wpływ warunków pogodowych na przebieg inwestycji.

Budownictwo modułowe może być wykorzystywane w różnych rodzajach przedsięwzięć. Oprócz budowy nowych obiektów takich jak: budynki użyteczności publicznej czy obiekty mieszkaniowe, technologia ta może służyć do rozbudowy i nadbudowy istniejących budynków a także realizacji parkingów wielokondygnacyjnych. W trakcie prezentacji zwrócono uwagę na elastyczność tego rodzaju rozwiązań i możliwość dostosowania ich do różnych potrzeb inwestycyjnych. Istotne jest przy tym jednak każdorazowe sprawdzenie warunków technicznych, przestrzennych i formalnych konkretnej lokalizacji.

Szczególnie interesującym zagadnieniem omawianym przez uczestników spotkania była możliwość wykorzystania nadbudowy budynku do sfinansowania montażu windy. W tym zakresie przedstawiono koncepcję zakładającą realizację dodatkowych kondygnacji, których wykorzystanie mogłoby stanowić element modelu finansowania inwestycji związanej z poprawą dostępności budynku. Rozwiązanie to wymaga jednak szczegółowej analizy technicznej, prawnej i ekonomicznej a jego zastosowanie zależy od uwarunkowań konkretnego obiektu.

Uzupełnieniem tej koncepcji była prezentacja firmy Schindler Polska Sp. z o.o., dotycząca możliwości instalowania wind w istniejących budynkach mieszkalnych. Omówiono zarówno dobudowę szybów windowych na zewnątrz budynków jak i rozwiązania pozwalające na umieszczenie windy wewnątrz istniejących ciągów komunikacyjnych. Sposób montażu windy musi być jednak dostosowany do budynku oraz ilości dostępnego miejsca. Poprawa dostępności budynków ma szczególne znaczenie dla mieszkańców, dla których codzienne pokonywanie schodów stanowi istotną trudność. Dotyczy to przede wszystkim osób starszych, osób o ograniczonej mobilności oraz rodziców z małymi dziećmi.

Na powyższe uwarunkowania zwrócili uwagę obecni na spotkaniu przedstawiciele krakowskich spółdzielni mieszkaniowych. Wskazywali oni, że wiele starszych budynków funkcjonuje w ramach określonych ograniczeń przestrzennych i prawnych. Istotną barierą są  zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, które nie dopuszczają nadbudowy budynków. W przypadku części nieruchomości znaczenie ma również ochrona konserwatorska a także skomplikowana sytuacja własnościowa gruntów i budynków.

Wśród omawianych trudności znalazły się także wymagania przeciwpożarowe, obowiązujące przepisy budowlane oraz ograniczona szerokość klatek schodowych i korytarzy. W praktyce oznacza to, że samo wskazanie technologicznej możliwości montażu windy lub wykonania nadbudowy nie przesądza jeszcze o możliwości realizacji inwestycji. Dlatego przed podjęciem decyzji o montażu windy lub nadbudowie budynku trzeba sprawdzić czy takie rozwiązanie jest możliwe do wykonania, zgodne z przepisami i opłacalne.

Ważną częścią spotkania były kwestie finansowe. Realizacja nadbudowy czy montażu wind wiąże się z koniecznością zapewnienia odpowiednich środków a koszty inwestycji mogą stanowić znaczące obciążenie dla spółdzielni i mieszkańców. Dlatego dyskutowano o  możliwościach poszukiwania takiego modelu finansowania, który pozwoliłby przeprowadzać te przedsięwzięcia przy możliwie racjonalnym rozłożeniu kosztów.

Spotkanie pokazało, że poszukiwanie nowych rozwiązań dla istniejącej zabudowy wymaga współpracy administracji miejskiej, spółdzielni mieszkaniowych, zarządców nieruchomości oraz partnerów technologicznych. Działania realizowane w ramach projektu NEEST stanowią punkt wyjścia do poszukiwania rozwiązań, które łączą potrzeby mieszkańców z nowoczesnymi technologiami, poprawą dostępności budynków oraz bardziej efektywnym.